De jury heeft gekozen voor twee winnaars: een voltijdsstudent (Daams) en een deeltijdstudent (Hasan). De jury constateert namelijk dat deeltijdstudenten op basis van levenservaring en visie een streepje voor hebben, wat de wedstrijd niet helemaal eerlijk maakt.
‘Mijn gedrag is een logisch gevolg van een samenleving die de mannelijke blik centraal stelt’
Nathalie Daams schreef het essay met de titel Waarom doe ik als lesbienne vrouw mijn best om aantrekkelijk gevonden te worden door mannen? Ze schrijft onder meer dat ze als lesbienne vrouw binnen het keuzevak vrouwenemancipatie (Womxn) iets opmerkelijks bemerkte bij zichzelf: ‘Ondanks dat ik geen seksuele of romantische interesse heb in mannen, steek ik toch energie in het aantrekkelijk gevonden worden door hen. Die tegenstrijdigheid fascineert én frustreert mij. Waarom geef ik waarde aan de goedkeuring van een groep die niet eens mijn doelgroep is, seksueel gezien? En sterker nog, waarom zou ik mij met of zonder hun zogenaamde ‘goedkeuring’ meer of minder vrouw voelen? Deze vragen brachten mij op een dieper inzicht: mijn gedrag is geen individuele bijzonderheid, maar een logisch gevolg van een samenleving die de mannelijke blik, oftewel de ‘male gaze’, centraal stelt.’
Zoektocht naar bevrijding
Wat voor Daams begon als een verwarring over waarom ze als lesbienne vrouw toch gezien wilde worden door mannen, groeide uit tot een persoonlijke rebranding: niet van haar seksualiteit, maar van haar zelfbeeld. ‘Dit essay was voor mij geen zoektocht naar bevestiging, maar naar bevrijding. Ik heb ingezien hoe diep de ‘male gaze’ geworteld zit in hoe ik mezelf als vrouw zie, en hoe zelfs mijn jurkje in de paskamer niet altijd over stijl ging, maar soms over bestaansrecht.’
Macht, identiteit en uitsluiting
Zaidon Hasan wil in zijn essay met de titel Confronterend laten zien dat grensovergangen geen neutrale plekken zijn, maar krachtige scènes waarin macht, identiteit en uitsluiting op pijnlijke wijze samenkomen.
‘Ik voelde me niet alleen gepasseerd, maar ook geherdefinieerd: van burger tot verdacht lichaam’
Zijn essay is gebaseerd op persoonlijke ervaringen aan de grens. ‘Hoewel ik een paspoort had, werd ik aan de grens gecontroleerd en ondervraagd met een wantrouwen dat niet voortkwam uit mijn gedrag, maar uit mijn geboortestad, de stad die ik tijdens mijn puberteit moest ontvluchten vanwege levensbedreigende omstandigheden. Wat volgde was geen gewelddadige weigering, maar een ongemakkelijke, denigrerende opmerking van de beambte van het land waar ik op vakantie wilde: ‘We kunnen niet vergeten waar je geboren bent, hè.’ Die ene zin, terloops uitgesproken, raakte een gevoelige snaar. Ik voelde me niet alleen gepasseerd, maar ook geherdefinieerd: van burger tot verdacht lichaam.’
Kern van je bestaan
Hasan reflecteert hierop vanuit verschillende sociaalwetenschappelijke perspectieven. Hasan: ‘De theorieën van Bourdieu, Essed, Khosravi en Lukes maken duidelijk dat uitsluiting geen uitzondering is, maar een reproduceerbaar patroon binnen grensregimes. Het gaat om meer dan toegang; het gaat om erkenning. En wanneer die ontbreekt, raakt dat aan de kern van je bestaan.’
Hier lees je het gehele essay van Nathalie Daams.
Hier lees je het gehele essay van Zaidon Hasan.
Foto: Anna Shvets via Pexels.com