De Adviesraad Migratie heeft een verkenning uitgevoerd naar de bijdrage die arbeidsmigratie kan leveren om toekomstige demografische uitdagingen te verlichten. Daarbij is de optie van meer arbeidsmigratie afgezet tegen andere opties om de beroepsbevolking te vergroten zoals verdere verhoging van de AOW-leeftijd en een hogere arbeidsparticipatie.
Meer arbeidsmigratie is geen oplossing voor alle demografische en economische uitdagingen ten gevolge van vergrijzing
In de verkenning onderzoekt de Adviesraad Migratie de rol die arbeidsmigratie kan spelen in een vergrijzende samenleving. De verkenning biedt inzicht in de gevolgen van arbeidsmigratie voor drie demografische uitdagingen: ‘grijze druk’, personeelstekorten en behoud van de welvaart tot het jaar 2070.
Toegevoegd expert Paul de Beer schreef de verkenning, die is gebaseerd op wetenschappelijke literatuur en eigen berekeningen op basis van de middenvariant van de bevolkingsprognose van het CBS.
Selectieve arbeidsmigratie
Meer arbeidsmigratie is volgens de raad geen oplossing voor alle demografische en economische uitdagingen ten gevolge van vergrijzing, maar kan wel een nuttige bijdrage leveren door deze te verzachten. De personeelstekorten, die mede ontstaan door vergrijzing, kunnen in bepaalde sectoren worden verminderd door selectieve arbeidsmigratie. In ieder geval in de periode 2030-2040, wanneer de vergrijzing haar hoogtepunt bereikt.
Om de ‘grijze druk’ op huidige niveau te houden, zouden drie miljoen extra arbeidsmigranten nodig zijn
De 'grijze druk' (de verhouding tussen gepensioneerden en werkenden) zal volgens de raad aanzienlijk stijgen tot 2040. Dit heeft gevolgen voor de betaalbaarheid van de verzorgingsstaat. Om de ‘grijze druk’ op het huidige niveau te houden, zouden er tot 2040 in totaal drie miljoen extra arbeidsmigranten nodig zijn (bovenop de CBS-prognose).
Er zijn ook andere keuzes mogelijk om de stijging van de grijze druk te matigen, schrijft de raad. Bijvoorbeeld door iedereen meer uren te laten werken en het verhogen van de AOW-leeftijd. De komst van 50.000 extra arbeidsmigranten per jaar heeft hetzelfde effect op de stijging van de grijze druk als de geplande verhoging van de AOW-leeftijd naar 69 jaar rond 2050.
Personeelstekorten
Door de komst van extra arbeidsmigranten (bovenop de CBS-prognose) kan de potentiële beroepsbevolking in de periode tot 2040 blijven groeien, waardoor personeelstekorten in bepaalde sectoren kunnen worden verminderd. Maar personeelstekorten worden ook veroorzaakt door slechte arbeidsvoorwaarden en/of -omstandigheden.
Hoewel arbeidsmigranten economische groei verhogen, is de bijdrage aan de gemiddelde welvaart beperkt
Arbeidsmigratie kan de prikkel om het werk te verbeteren verminderen. Selectieve arbeidsmigratie, gericht op specifieke kennis en vaardigheden, kan wel een oplossing bieden voor personeelstekorten voor bepaalde functies in essentiële sectoren.
Behoud van welvaart
Hoewel arbeidsmigranten de economische groei verhogen, is de bijdrage aan de gemiddelde welvaart per hoofd van de bevolking beperkt vanwege de toename van de bevolking. Alleen als de arbeidsmigranten productiever zijn dan de gemiddelde Nederlander, groeit het bruto binnenlands product (bbp) per hoofd van de bevolking. Hun bijdrage aan de welvaart is het grootst als zij kennis en vaardigheden hebben waaraan in Nederland een tekort is.
In het voorjaar van 2024 zal de Adviesraad Migratie een adviesrapport uitbrengen waarin arbeidsmigratie vanuit een breder welvaartsperspectief zal worden belicht en waarin meer concrete handvatten voor toekomstig arbeidsmigratiebeleid zullen worden geboden.
Klik op de link om de verkenning: 'Arbeidsmigratie: Oplossing voor economie en demografie?' te lezen.
Foto: fauxels via Pexels.com