Deze werkelijkheid herken ik uit mijn tijd als wethouder en zie ik nu dagelijks als Kamerlid. Eén tegenvaller kan genoeg zijn om iemands leven in korte tijd te laten kantelen. Niemand zou zo kwetsbaar moeten zijn. De verhalen van hulp- en dienstverleners en mensen die steun ontvangen, maken duidelijk dat noodhulp in Nederland nog steeds onmisbaar is. Maar voor mij onderstrepen die verhalen vooral één ding: noodhulp is belangrijk, maar het mag nooit een vervanging worden voor politiek die haar verantwoordelijkheid niet neemt. Het verschil tussen een gift binnen 24 uur en helemaal geen uitweg zou niet mogen afhangen van de vraag of iemand toevallig in de juiste gemeente woont of de weg naar een loket kent.
Urgente noden zijn een signaal
Ik geloof dat bestaanszekerheid een basisrecht is. Dat betekent dat de overheid niet pas in beeld mag komen als alles al misgelopen is. Mensen raken in nood omdat regelingen te ingewikkeld zijn, inkomens te laag, vaste lasten te hoog en hulp te versnipperd. Hulp- en dienstverleners doen wat ze kunnen, maar lopen vast op dezelfde muren als de mensen die ze proberen te helpen. Een samenleving die noodhulp nodig heeft, is een samenleving die ook naar zichzelf moet durven kijken. Urgente noden zijn een signaal dat de basis niet op orde is.
Ondersteuning moet voor iedereen bereikbaar en betrouwbaar zijn
Daarom pleit ik in de Kamer voor beleid dat voorkomt dat mensen überhaupt in nood terechtkomen. Dat vraagt om hogere inkomens, voorspelbare lasten, begrijpelijke regelingen en een overheid die uitgaat van vertrouwen in plaats van wantrouwen. Maar het vraagt ook om landelijke samenhang. Het mag niet uitmaken waar je woont of hoe behendig je bent in het invullen van formulieren; ondersteuning moet voor iedereen bereikbaar en betrouwbaar zijn.
Noodhulp als kompas
Tegelijkertijd zie ik hoe waardevol SUN-noodhulp in de praktijk kan zijn. Niet als structurele oplossing, maar als laatste redmiddel dat escalatie voorkomt. Het maakt het des te belangrijker dat we de signalen die uit deze noodhulpbureaus komen serieus nemen. Ze laten zien waar het systeem onvoldoende werkt en waar mensen tussen wal en schip vallen. Die informatie hebben wij in Den Haag nodig om beleid te verbeteren. Daarom zie ik SUN-noodhulp niet alleen als een vangnet, maar als een kompas dat ons richting geeft.
Keuzes durven maken
Elke urgente noodsituatie vertelt een verhaal over waar het beter moet. Mijn inzet is erop gericht dat we die verhalen niet alleen horen, maar ernaar handelen. Want uiteindelijk draait armoedebeleid niet om repareren, maar om voorkomen dat mensen in een situatie terechtkomen waar noodhulp nodig is. Daar ligt onze politieke verantwoordelijkheid.
Urgente noden vragen om menselijkheid in de uitvoering, maar vooral om politieke keuzes die de oorzaak aanpakken. Die keuzes moeten we durven maken.
Esmah Lahlah is lid van de Tweede Kamerfractie van GroenLinks-PvdA. Deze column is eerder verschenen op sunnederland.nl