Met 1,3 miljoen slachtoffers in een jaar tijd is huiselijk geweld een van de meest voorkomende vormen van criminaliteit in onze samenleving. De vrouwenopvang is cruciaal in de aanpak ervan. Voor huiselijk geweld krijgen gemeenten in 2026 bijna 10 miljoen euro extra om huiselijk geweld en kindermishandeling aan te pakken.
De vrouwenopvang is cruciaal in de aanpak van huiselijk geweld. Omdat de capaciteit onder druk staat, stelt het demissionaire kabinet vanaf 2026 bovendien structureel 12 miljoen euro beschikbaar voor extra opvangplekken. Ter vergelijking: in 2024 was er vanuit de ontwerpbegroting 830 miljoen euro voor de aanpak van de georganiseerde, ondermijnende criminaliteit.
Geweld kost geld
Als je kosten van huiselijk geweld optelt bij die van kindermishandeling kom je uit op een bedrag van vele miljarden euro’s.
De cijfers geven een indringend beeld van de maatschappelijke schade door huiselijk geweld en kindermishandeling
Volgens rekenwerk van het Trimbosinstituut uit 2016 lopen de indirecte kosten van kindermishandeling op tot bijna 11 miljard euro per jaar, door onder meer hogere zorguitgaven, uitkeringen en verminderde arbeidsdeelname. Een eerdere schatting van Willem Jan Meerding uit 2005 kwam op bijna 1 miljard euro uit. Gecorrigeerd voor inflatie, zou dat nu ongeveer op 1,5 miljard euro zijn, waarvan het grootste deel indirecte schade betreft.
Voor huiselijk geweld berekende Het Europees Instituut voor Gendergelijkheid (EIGE) in 2019 een jaarlijkse schade van 6,8 miljard euro voor Nederland, oftewel 0,85 procent van het Bruto Binnenlands Product. Het kennisinstituut voor Emancipatie en Vrouwengeschiedenis (Atria) schatte de directe overheidsuitgaven voor huiselijk geweld op 280 miljoen euro in 2020, wat in 2025 neerkomt op ongeveer 336 miljoen euro.
De cijfers geven een indringend beeld van de maatschappelijke schade door huiselijk geweld en kindermishandeling.
Indirecte kosten
Wie de maatschappelijke kosten van huiselijk geweld wil berekenen, moet verder kijken dan de directe schade en ook de volgende indirecte kosten in beeld brengen.
- Gezondheidszorgkosten
Slachtoffers van huiselijk geweld doen vaker beroep op huisartsen, spoedeisende hulp en ziekenhuizen. Ze kampen met lichamelijke verwondingen, chronische klachten en psychische problemen zoals angst, depressie en posttraumatische stress. De kosten voor therapie, medicatie en langdurige begeleiding zijn aanzienlijk.
- Economische schade
Slachtoffers melden zich vaker ziek, raken arbeidsongeschikt of verliezen hun baan. Hun productiviteit daalt, en ze missen kansen op opleiding en loopbaanontwikkeling. Dit leidt tot inkomensverlies en hogere uitgaven aan uitkeringen en re-integratie.
- Onderwijsachterstanden
Kinderen die opgroeien in gewelddadige gezinnen presteren slechter op school, vallen vaker uit en hebben meer ondersteuning nodig. De schade aan hun ontwikkeling vertaalt zich in een lager toekomstig verdienvermogen.
- Opvangkosten
Denk hierbij aan de kosten van vrouwenopvang, Veilig Thuis, maatschappelijk werk en juridische ondersteuning. Deze voorzieningen zijn essentieel, maar structureel onder-gefinancierd.
Huiselijk geweld vraagt veel van het rechtssysteem, zeker wanneer het geweld langdurig en complex is
- Justitiële kosten
We doelen hierbij op de kosten van politie-inzet, strafrechtelijke procedures, detentie en kinderbeschermingsmaatregelen. Huiselijk geweld vraagt veel van het rechtssysteem, zeker wanneer het geweld langdurig en complex is.
- Kosten van intergenerationele overdracht
Kinderen die geweld meemaken of getuige zijn, lopen een verhoogd risico om later zelf geweld te gebruiken of te ondergaan. Dit mechanisme zorgt voor een vicieuze cirkel die de samenleving op de lange termijn duur komt te staan. Toenmalig Kinderombudsman Marc Dullaert schatte in 2015 dat elke geïnvesteerde euro in de bestrijding van kindermishandeling een maatschappelijke besparing van 19 euro oplevert in de vorm van lagere zorgkosten, minder strafrechtelijke kosten en het voorkomen van economisch productieverlies.
- Psychosociale schade
We hebben hier over het verlies van levenskwaliteit, sociale isolatie, wantrouwen en angst. Een schade die moeilijk in geld is uit te drukken, maar des te voelbaarder is voor slachtoffers en hun omgeving.
- Kosten onderrapportage
Veel gevallen van huiselijk geweld blijven onder de radar, waardoor beleidsmakers onvoldoende zicht hebben op de werkelijke omvang. Dit leidt tot een gebrekkige allocatie van middelen en ineffectieve interventies.
Wegkijken ligt op de loer
Huiselijk geweld is niet alleen een persoonlijk drama, maar ook een maatschappelijk probleem met verstrekkende gevolgen. Er rust bovendien nog steeds een taboe op. Wegkijken ligt op de loer, ook door de overheid.
Aantasting van de fysieke en psychische integriteit van burgers werkt ondermijnend voor de hele samenleving
Soms vragen we ons af of we niet meer aandacht en financiën voor geweld achter de voordeur zouden krijgen als we het weten te linken aan ondermijning. En laten we wel zijn, huiselijk geweld is ook ondermijning van partner-, gezins- en familierelaties, met schadelijke gevolgen. De aantasting van de fysieke en psychische integriteit van grote aantallen burgers werkt ondermijnend voor de hele samenleving.
We eindigen daarom met een pleidooi voor meer aandacht en investeringen in de aanpak van huiselijke ondermijning. Want daar is wellicht wél geld voor.
Janine Janssen is hoogleraar Criminologie & Rechtsantropologie aan de Open Universiteit, lector Geweld in Afhankelijkheidsrelaties aan Avans Hogeschool en de Politieacademie en hoofd onderzoek van het Landelijk Expertise Centrum Eer Gerelateerd Geweld. Judith van Schoonderwoerd den Bezemer is landelijk officier van justitie huiselijk en seksueel geweld bij het Openbaar Ministerie. Deze opinie is geschreven op persoonlijke titel.
Foto: MART PRODUCTION via Pexels.com